Logo Sam GerritsSam Gerrits

aardwetenschapper en journalist

NTR : De Bodem In Zicht. Aflevering Steenkool

In maart 2020 werd de NTR serie De Bodem In Zicht over grondstoffen en duurzaamheid uitgezonden. Voor de aflevering over steenkool vroeg de redactie me, of ik mijn licht als onderzoeksjournalist en aardwetenschapper wilde laten schijnen over het stijgende gebruik van deze broeikasgaskampioen. Naast een uitleg in beeld, over hoe cokes de weggemoffelde basis onder onze moderne industriële samenleving zijn, adviseerde ik de NTR over de opbouw van het programma.

Wat gebeurde er precies op White Island?

Na het gruwelijke ongeluk op White Island kreeg ik veel vragen, over wat er nu precies gebeurd was. Hoe het zo mis kon gaan. In deze blog probeer ik wat meer helderheid te geven.

Advies en toelichting

In april 2019 adviseerde ik de redactie van NieuwLicht. Naar aanleiding van mijn serie artikelen voor onderzoeksjournalistiek platform Follow The Money over het Groningen gasveld, vroeg de redactie van het EO-nieuwsprogramma me naar mijn visie, als aardwetenschapper en onderzoeksjournalist, op de problematiek in het Groninger aardbevingsgebied, en de rol van de Nederlandse staat, Shell en Exxon in het hele gebeuren.

Reportage: sloppenwijken en voodoo, op vakantie in Haïti

Je hoort nooit wat van Haiti. Tenzij er een ramp gebeurt natuurlijk. Aardbevingen, orkanen, een busongeluk met meerdere doden. Maar is het eilandrijk er nu werkelijk zo verschrikkelijk aan toe? Revu’s Sam Gerrits ging kijken.

Leila Janah, ondernemer die de allerarmsten inhuurde voor tech- en cosmetica-jobs, sterft op 37-jarige leeftijd

Entrepreneur Leila Janah, kind van Indiase immigranten, creëerde banen waarmee duizenden kansarme mensen in Afrika en India in hun levensonderhoud voorzien. Ze was ervan overtuigd dat het intellect van de armen ‘de grootste onaangeboorde bron ter wereld’ is. Ik kwam haar necrologie tegen in de New York Times van 30 januari 2020, en besloot een blog te schrijven over het leven en werk van deze veel te jong gestorven heldin , die aantoonde dat deze planeet niet alleen anders en beter moet, maar ook daadwerkelijk kán.

Jan (90) en Tina (81) Kuiper wonen in een bouwkeet — met dank aan de NAM

De Groningse schadeafhandeling ettert voort. Shell en Exxon vergoeden, onder de vlag van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), slechts aardbevingsschade. Omdat het huis van het bejaarde echtpaar jan en Tina Kuiper niet aan die strikte definitie voldoet, worden zij niet geholpen.

Het giflek bij Delfzijl

Op het industriepark Delfzijl staan opslagtanks van de NAM, vol giftige bijproducten van de aardgaswinning. De vraag is hoe veilig deze opslag is. Begin oktober 2018 ontstond er volgens de NAM een relatief klein lek; er zijn echter aanwijzingen dat de situatie aanmerkelijk ernstiger was. Toen dit artikel gepubliceerd werd, waren de werkzaamheden op het park rond het lek nog steeds niet afgerond. Aardgascondensaat bevat grote hoeveelheden van het extreem giftige benzeen. de World Health Organization stelt dat er geen veilige concentraties benzeendamp bestaan. Het alarmsysteem van de NAM functioneert niet naar behoren. Omwonenden ruiken regelmatig benzeen of hebben hoofdpijn en branderige ogen.

De lange strijd om heerschappij in de moslimwereld

Dit essay in de Wall Street Journal van Yaroslav Trofimov over de affaire Khashoggi was zo inzichtelijk, dat ik het integraal vertaald heb en hier beschikbaar maak. Met extra beeld en achtergrondinformatie. Doe er je voordeel mee.

FTM Podcast: Hoe Exxon en Shell honderden miljoenen uit de staatskas gebruikten om Groningen te duperen

Op basis van tientallen gesprekken met betrokkenen reconstrueert Sam Gerrits hoe de NAM jarenlang de schadeclaims van gedupeerden heeft getraineerd. De schade-experts die de NAM inzette, waren vaak niet deskundig en liepen aan de leiband van Shell; contra-experts werden gedwarsboomd.

Wiebes kan versterken Groningen niet betalen

Begin van dit jaar schatte ik met mijn dikke duim in dat de Groninger Versterkingsopgave minimaal 25 miljard zou kosten. Niet lang daarna zoog minister Eric Wiebes uit zíjn dikke duim dat het helemaal goed ging komen met de aardbevingsveiligheid in Groningen. En dat hij die Versterkingsopgave dus gerust even kon opschorten. Berekeningen van medio 2015 door een gerenommeerde constructeur tonen echter aan, dat hij speelt met vuur.

Kunnen we in Groningen spreken van zware aardbevingen?

In nieuwsberichten over de aardbevingen in Groningen wordt op dit moment de magnitudeschaal volgens Richter aangehouden. Deze schaal zegt echter weinig over het effect van een aardbeving aan de oppervlakte, of in iemands huis. Richter kun je zien als een meting, van hoe hard een vuistvechter slaat. Maar dat zegt weinig over het effect: waar staat de tegenstander, onder welke hoek? Wat is de botstructuur van zijn gezicht? Daarom pleit ik in dit artikel voor herintroductie van de Modified Mercalli Intensity schaal (MMI), een moderne aanpassing van de aardbevings-effectschaal die Giuseppe Mercalli al in 1902 opstelde en die het KNMI sinds de aardbeving van Huizinge 2012 niet meer transparant gebruikt.

Is al die ophef over RoundUp wel terecht?

Iedereen heeft wel een mening over RoundUp. Consumenten gruwen van de naam alleen al, fabrikanten en boeren verdedigen het te vuur en te zwaard. Het ene jaar wordt het verboden en is het kankerverwekkend, het volgende jaar is er weer niets aan de hand. Follow the Money’s Sam Gerrits besloot alle twijfelachtige verhalen links te laten liggen, en strikt naar de feiten te kijken: dit is wat we over RoundUp weten.

TED Talk

Op 18 oktober 2016 hield ik een TED-praatje in het Luxor theater in Arnhem, over ‘gek worden’, in de molens van de Geestelijke Gezondheidszorg belanden, en de lange weg terug naar mentale stabiliteit en een gezond, werkzaam leven.

Isa Hoes over haar leven met Antonie Kamerling

Vandaag zou Antonie Kamerling, een van de helderste sterren die ooit aan ons firmament geschenen hebben, vijftig jaar oud geworden zijn. Om het werk en de grote liefde van Anthonie Willem Constantijn Gneomar Kamerling voor het leven te vieren, publiceert de stichting Samen Sterk Zonder Stigma, daarom vandaag dit extra lange interview met zijn vrouw, zijn vriendin en de moeder van zijn kinderen Isa Hoes.

Hoe de Zeeuwen mosselen en oesters kweken

Verbazingwekkend veel van mijn vrienden denken, dat de Zeeuwen een keer per jaar uitvaren, even wat mosselen en oesters opvissen uit de Oosterschelde, in een bakkie doen voor de verkoop, en hopla, kassa. De realiteit is anders. Mossels en oesters kweken, zeker op de schaal waarop Zeeland dat doet, is een kunst en een ambacht. Er komt honderden jaren kennis van water en zeebodem, en een heel machinepark bij kijken. Oesterschipper Aard Cornelisse vertelde me precies hoe alles in zijn werk gaat.

Reportage: Underground in Teheran; death metal als verzetsdaad

Helemaal hip in de Iraanse underground: death metal. Maar in de vierde oliestaat van de wereld is underground ook echt underground. Onze man in Teheran Sam Gerrits bezocht de scene, werd al snel gevolgd en moest toezien hoe zijn bron werd opgepakt. ‘Veertig zweepslagen zijn geen uitzondering.’

Reportage: System Of A Down herdenkt 100 jaar genocide in Armenië

Dagen reizen en geen geld voor bier. In de straatarme Armeense hoofdstad Jerevan is de gladgestreken werkelijkheid van de westerse rockarena’s ver weg. Hier gaat het nog echt ergens om. De Armeens-Amerikaanse band System Of A Down trad op 23 april 2015 op voor 50.000 naar rockmuziek en vrijheid hongerende Armeense jongeren, op het Plein van de Republiek. De rockers vroegen daarmee internationaal aandacht voor de Armeense genocide en staken de lokale jongeren een reusachtig hart onder de riem. Revu’s Sam Gerrits ging kijken.

Nieuwe REVU

Deze Nieuwe Revu met mijn cover-artikel over de Opmars van de Verwarde Man was één van de best verkochte van 2015. In dit artikel combineer ik een openhartig verslag van mijn eigen dakloosheid, rond het millennium, met een voor die tijd gewaagde analyse van de gevolgen van het GGZ-beleid van Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Edith Schippers. Inmiddels weet zo ongeveer heel Nederland wel dat nieuw beleid uitrollen met een negatief budget vragen om problemen is.

NRC Handelsblad en NRC Next

Ik laat me graag leiden door mijn nieuwsgierigheid bij het uitkiezen van onderwerpen. Zo kom ik regelmatig op bijzondere verhalen. Hieronder vind je een bloemlezing van mijn werk voor NRC Handelsblad en de NRC Next over de jaren.

“I’m a Rocket Man.” Het laatste interview met Wubbo Ockels

Wubbo Ockels was een enorm muziekliefhebber. Voor zijn dood keek Nederlands eerste ruimtevaarder terug op zijn avontuur met de ruimteveer Challenger en de liedjes die hij toen luisterde. „Ik nam een stukje aarde mee naar boven.”

Gaza en de vermoorde onschuld

Ze zijn prachtig, jong en onschuldig. Een groepje winnaars, dat aan de slag gaat voor volk en vaderland. Instagram-worthy to the max. “Gaza: we’re coming for you!” De jongens en meisjes van het Israëlische leger lijken wel een soort oranje-legioen, maar dan minder dronken en met veel meer vrouwen. De soldaten zitten met zijn allen gezellig in de winnaarstrein. Het moreel is hoog, want: superieure technologie en ditto materieel. Deze trein is echter niet op weg naar een stadion: op de rails staat Gaza. This is not a level playing field.

Geef elke Brandon een vaste verpleger

Onlangs werd bekend dat Brandon van Ingen (18) drie jaar lang vastgebonden aan een muur leefde, in een GGZ-instelling. Deze jongeman zou, net als zijn lotgenoten, veel hebben gehad aan een vaste, persoonlijke begeleider. Voorkom dat psychiatrische patiënten het telkens moeten stellen met een ander, schrijft Sam Gerrits.

Zorgstelsel Hoogervorst ontmoedigde gebruik fysiotherapie

Fysiotherapie is een zorgvorm die relatief goedkoop is en dure behandelingen kan voorkomen of zelfs vervangen. Door de toenemende vergrijzing groeit de sector snel. Maar uiteindelijk wordt de economie van deze zorgtak, net als die van de meeste andere vormen van zorg, bepaald door de overheid. Den Haag beslist wat er wel en niet verzekerd wordt. De bezuinigingen van Hans Hoogervorst in 2003 worden nog altijd gevoeld. Soms zeggen mensen: ‘Dat moesten we maar niet doen.’

Arjen de Vreede — DJ DNA van Urban Dance Squad

Ooit wordt dit interview onderdeel van een boek. Ondertussen wil ik het je niet onthouden, want Arjen vertelt hier over een belangrijk stuk Nederlandse popgeschiedenis. En hij geeft je een intiem inkijkje, in wat je dromen najagen als muzikant in de praktijk betekent: leven van lucht. Teerkrabben voor een paar centen, zelfgeplukte brandnetelsoep, gemeentebatterijen jatten voor je cassetterecorder. En dan de fame: ineens zit je bovenop de uiterst vreemde voedselketen, die de muziekindustrie heet. En vooral het absurde treft je: hordes journalisten, die een paar weken eerder gewoon over je heen gelopen zouden zijn, liggen ineens aan je voeten.

Schaliegas: gasbel of luchtbel?

In de Nederlandse bodem zit veel meer gas dan gedacht, de grond herbergt nog honderden miljarden kubieke meters gas — enige probleem: het gas zit opgesloten in schalie en is daardoor wat lastig te winnen. Toch groeit bij de olie en gasmaatschappijen de interesse. Mag de staat zich al rijk rekenen? „De Nederlandse situatie wordt zwaar overschat.”

(Dit is het eerste artikel in een Nederlands dagblad over schaliegas)

Wie zoet wil krijgt lekkers

Mijn eerste beursanalyse voor NRC was een verhandeling over de stijgende prijs van ruwe suiker. Onze favoriete zoetstof was in 2009 historisch duurder. De prijs voor ruwe suiker piekte medio augustus in New York op 23,3 dollarcent per pond, hoger dan hij in ruim 28 jaar geweest was.

Faillissement 126 jaar oude steenbakkerij De Roodvoet

Omdat ik voor NRC Handelsblad ben gaan schrijven op het hoogtepunt van de kredietcrisis in 2009, heb ik een aantal historische faillissementen kunnen coveren. Een ervan was de sluiting van De Roodvoet. Later ben ik in de archieven gedoken om mijn verslag van die gedenkwaardige zomerse dag uit te breiden met een geschiedenis van de steenbakkerij, inclusief etymologie, foto’s en kaartmateriaal.

Korte verhalen voor de nabije toekomst

Voor deze verhalenbundel, gepubliceerd in 2007 door Nijgh en van Ditmar in samenwerking met XS4ALL, werden auteurs uitgenodigd om anoniem verhalen in te zenden. Door deze procedure werden twee van mijn kortverhalen geselecteerd. De recensent van de Volkskrant haalde een van mijn verhalen als eerste aan. Een mooie opsteker, want ik was net een jaar of vijf aan het schrijven toen.

Alleen: berichten uit de isoleercel

Ik debuteerde in 2007 samen met Wouter Kusters en Jannemiek Tukker met “Alleen, berichten uit de isoleercel”, bij uitgeverij Lemniscaat. In dit boek beschrijven we onze ervaringen in de wereld van de psychiatrie in woord en beeld. Wouter is een gelauwerde filosoof, Jannemiek is kunstenares. Mede omdat praten over verblijf in een GGZ-instelling destijds een nog veel groter taboe was dan nu, werden we gretig onthaald in de media. We mochten aanschuiven bij VPRO boeken om over ons werk te praten, en werden in alle landelijke dagbladen lovend besproken. Het boek werd vier keer herdrukt en heeft, volgens onderzoek van de universiteit van Amsterdam, bijgedragen aan een cultuuromslag in de GGZ, wat betreft het gebruik van isoleercellen.

Tijm Magazine

Tijm Magazine was een in 2005 opgericht online satirisch magazine, waarin ik samen met o.a. Ruben Oppenheimer, Marnix Pauwels en Jeroen Weghs mijn licht liet schijnen over actuele onderwerpen. Mijn itempje “Hoofddoekje zegt wat tegen PVV’er Venema” ging viraal en werd bijna 6.000 keer gedeeld, door onder andere Najib Amhali. Gewoon op een liefhebberij-website van mijzelf met een paar vrienden. Mooie ervaring.

The Post Online

Laat ik beginnen met mijzelf distantiëren van de huidige politieke koers die The Post Online vaart. Het begon anders.

In 2003 was The Post Online (TPO) nog een website voor liefhebbers van het vrije woord, die DeJaap.nl heette. DeJaap moest het politiek neutrale antwoord worden op de meer confessioneel-linkse opiniewebstie Joop.nl, nu joop.bnnvara.nl. Mensen als Miko Flohr en Linda Duits zaten in de redactie.

Toen Veronica de site overnam in 2011, was het de bedoeling, dat TPO een groot, landelijk, neutraal platform zou worden, a la The Huffington Post, waar iedereen zijn ei op kwijt kon…

Effects of landuse and weathering on available nutrients in volcanic ash soils of Costa Rica

Afstudeeronderzoek voor het behalen van de titel van ingenieur, Wageningen Agricultural University (WUR), februari 1997. Dit onderzoek vond plaats onder begeleiding van prof. dr. ir. Nico van Breemen, hoogleraar fysische geologie en ecologie aan de WUR, met goedkeuring van en onder aanvullende begeleiding van prof. dr. ir. Guus Loch en prof. dr. ir. Olaf Schuiling, geochemistry of the Earth surface, Universiteit Utrecht